केदारनाथ मंदिर माहिती मराठी | Kedarnath temple information in marathi

Kedarnath temple information in marathi : केदारनाथ सर्वात प्रमुख हिंदू तीर्थस्थानापैकी एक स्थान आहे. हे मंदिर भारत देशाच्या उत्तराखंड राज्यातील केदारनाथ गावात मंदाकिनी नदीच्या काठावर बांधले गेले आहे. केदारनाथ भारतातील सर्वात उंच ज्योतिर्लिंगापैकी एक आहे. चार धामांपैकी एक असलेल्या केदारनाथचा इतिहास खूप रंजक आहे. आजच्या या पोस्टमध्ये आपण केदारनाथ मंदिर माहिती मराठी (Kedarnath temple information in marathi) जाणून घेणार आहोत.

Kedarnath temple information in marathi
केदारनाथ मंदिर माहिती मराठी (Kedarnath temple information in marathi)

केदारनाथ मंदिर माहिती मराठी (Kedarnath temple information in marathi)

नाव केदारनाथ मंदिर
निर्मातास्वयंभू
निर्माण कालअतिप्राचीन
देवताभगवान शंकर
स्थानउत्तराखंड राज्यातील केदारनाथ गावात
केदारनाथ मंदिर माहिती मराठी (Kedarnath temple information in marathi)

1) असे मानले जाते की केदारनाथ मंदिर आठव्या शतकामध्ये शंकराचार्य यांनी बनवले आहे. हे मंदिर समुद्रसपाटीपासून 3583 मीटर उंचीवर स्थित आहे. अनेक पौराणिक कथा सांगतात की केदारनाथ ची गोष्ट पांडवांशी जोडलेली आहे.

2) केदारनाथ ची यात्रा हरिद्वार आणि ऋषिकेश पासून सुरुवात होते. केदारनाथ मंदिर भारतातील उत्तराखंड राज्यामधील रुद्रप्रयाग जिल्हामध्ये स्थित आहे.

3) हे मंदिर सहा फूट उंच चौकोनी मचाणावर बांधलेले आहे.आणि अंगणाबाहेर नंदी बैल वाहनाच्या रूपात विराजमान आहे. येथे स्थित केदारनाथ मंदिराचे शिवलिंग हे 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे आणि हिंदू धर्माच्या उत्तरांचलच्या चार धाम आणि पंच केदारमध्ये गणले जाते.

4) केदारनाथला येण्यासाठी कोटद्वारा जे केदारनाथ पासून 260 किलोमीटर आणि ऋषिकेश जे केदारनाथ पासून 227 किलोमीटर दूर आहे येथे पर्यंत रेल्वेने येऊ शकतो.

5) हरिद्वार पासून गौरीकुंड 233 किलोमीटर अंतर आपण वाहनाने जाऊ शकतो. परंतु गौरीकुंड पासून ते केदारनाथ पर्यंत चौदा किलोमीटर अंतर पायी चालावे लागते.

6) पायी चालण्यामध्ये असमर्थ व्यक्तींसाठी गौरीकुंड पासून घोडा किंवा इतर प्राणी साधन म्हणून उपलब्ध असतात.

7) केदारनाथ ला भेट देण्यासाठी मे ते ऑक्टोबर मधील काळ आदर्श मानला जातो. कारण या दरम्यानचे हवामान अत्यंत सुखद असते.

8) 2013 मध्ये जेव्हा केदारनाथ मध्ये पूर आला होता तेव्हा जवळजवळ तेरा लाखाचे नुकसान झाले होते. 50 हजार पेक्षा जास्त व्यक्ती यामध्ये गायब झाल्या होत्या, आणि एक लाख दहा हजार लोकांना सैन्याने वाचवले होते.

9) जी व्यक्ती केदारनाथचे दर्शन न करता बद्रीनाथची यात्रा करते त्याची यात्रा निष्फळ होते असे मानले जाते.

10) या मंदिराच्या वर्षा विषयी कोणतेही ऐतिहासिक प्रमाण नाही, परंतु एक हजार वर्षांपासून केदारनाथ एक महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थळ आहे.

11) या ज्योतिर्लिंगाच्या स्थापनेचा इतिहास थोडक्यात असा आहे की, हिमालयाच्या केदार पर्वतावर भगवान विष्णूच्या अवतारामध्ये महातपस्वी नर आणि नारायण ऋषी तपश्‍चर्या करीत होते.

12) केदारनाथ मंदिर पर्यटनासाठी येणाऱ्या लोकांसाठी संध्याकाळी सहा वाजेपर्यंत उघडे असते.

13) असे मानले जाते की केदारनाथ मंदिराची रक्षा भैरवनाथ जी द्वारा केली जाते. त्यांना भगवान शंकराचे उग्र अवतार मानले जाते.

14) असे सुद्धा मानले जाते की केदारनाथ मंदिराचे दर्शन घेणाऱ्या लोकांनी भैरव बाबाच्या मंदिरात सुद्धा जरूर जायला पाहिजे.

15) केदारनाथचे सर्वात मोठे रहस्य येथे स्थित शिवलिंग आहे. शिवलिंग त्रिकोण आकारांमध्ये स्थित एक मोठा दगड आहे. ज्याला भगवान शंकराच्या बैल रुपी अवतारातील मागील भाग मानला जातो. हे शिवलिंग मानवनिर्मित नसून आणि ते पृथ्वीमधून प्रकट झाले आहे. या शिवलिंगाच्या स्थापनेमध्ये महाभारताच्या काळातील पांडव आणि भगवान शंकराची कथा प्रचलित आहे.

केदारनाथ मंदिर माहिती मराठी (Kedarnath mandir mahiti marathi)

16) केदारनाथ मंदिर मोठमोठे दगड, खडक आणि शिलालेखांचा वापर करून बांधण्यात आले आहे. हे शिलालेख जोडण्यासाठी इंटरलॉकिंग तंत्रज्ञानाचा वापर केला गेला आहे. यामध्ये सिमेंट कुठेही वापरले गेले नाही.

17) केदारनाथने फक्त 2013 च्या नैसर्गिक आपत्तीचाच सामना केला नाही तर 400 वर्षे हे मंदिर बर्फाने झाकले होते. वाडिया इन्स्टिट्यूट डेहराडूनने एक संशोधन केले होते, ज्यामध्ये असे सांगण्यात आले होते की 13 व्या शतकापासून 17 व्या शतकापर्यंत या ठिकाणी प्रचंड बर्फवृष्टी झाली होती.

18) भविष्यात केदारनाथ धाम नाहीसे होईल असे भाकीत पुराणात केले आहे. त्यांच्या मते, नारायणाच्या सामर्थ्यामुळे, पर्वतांचे मिलन होईल आणि या क्षेत्रावरील सर्व धाम नाहीसे होतील, ज्यामध्ये केदारनाथ आणि बद्रीनाथ मुख्य आहेत.

19) हे मंदिर अक्षय तृतीया ते कार्तिक पौर्णिमा ह्या कालावधीमध्येच खुले असते व हिवाळ्यामध्ये येथील देवांच्या मुर्ती उखीमठ ह्या स्थानवर आणल्या जातात व तेथेच पुजल्या जातात.

20) केदारनाथला मोठे वैभव आहे. बद्रीनाथ आणि केदारनाथ ही उत्तराखंडमधील दोन प्रमुख तीर्थक्षेत्रे आहेत, या दोन्हींना खूप महत्त्व आहे.

21) केदारनाथसह नर-नारायण-मूर्ती पाहण्याचे फळ म्हणजे सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते, असे म्हटले आहे.

22) मंदिराच्या मोठ्या करड्या पायऱ्यांवर पाली किंवा ब्राह्मी लिपीत काहीतरी कोरलेले आहे, जे स्पष्टपणे जाणून घेणे कठीण आहे.

23) केदारनाथ जीचे पुजारी हे या प्रदेशातील प्राचीन ब्राह्मण आहेत, त्यांचे पूर्वज ऋषी-मुनी भगवान नर-नारायण यांच्या काळापासून या स्वयंभू ज्योतिर्लिंगाची पूजा करत आहेत, ज्यांची संख्या त्या वेळी 360 होती. पांडवांचा नातू राजा जनमेजया याने त्यांना या मंदिरात पूजा करण्याचा अधिकार दिला आणि तेव्हापासून ते यात्रेकरूंना पूजा अर्पण करत आहेत.

24) पुजाऱ्यांच्या त्यांच्या यजमानांसाठी आणि इतर प्रवाशांसाठी मंदिरासमोर पक्क्या धर्मशाळा आहेत, तर मंदिराच्या पुजारी आणि इतर कर्मचाऱ्यांच्या इमारती मंदिराच्या दक्षिणेला आहेत.

25) हे मंदिर सहा फूट उंच चौकोनी व्यासपीठावर बांधले आहे. मंदिराचा मुख्य भाग म्हणजे मंडप आणि गर्भगृहाभोवती प्रदक्षिणा मार्ग. अंगणाबाहेर नंदी बैल वाहनाच्या रूपात विराजमान आहे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

केदारनाथ किती किलोमीटर आहे?

पुण्यातून केदारनाथ 963 किलोमीटर आहे.

केदारनाथ पाहाण्यासारखी ठिकाणे

गांधी सरोवर
मयाली पास ट्रेक
वासुकी सरोवर
सोनप्रयाग
देवरिया सरोवर

निष्कर्ष

आजच्या या पोस्टमध्ये आपण केदारनाथ मंदिर माहिती मराठी (Kedarnath temple information in marathi) जाणून घेतली. तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली हे कमेंट मध्ये नक्की सांगा. जर तुम्हाला ही माहिती आवडली असेल तर तुमच्या मित्रांना पण नक्की शेअर करा.

Leave a Comment